Basis voor het moderne postbedrijf

Post is er al sinds mensenheugenis. Pas eind 18e eeuw, wanneer de Fransen hier de baas zijn (1795 - 1815), vindt de Nederlandse overheid dat de staat moet zorgen voor het vervoer van die post.

In 1799 wordt ons postbedrijf opgericht, naar Frans voorbeeld. Al snel komt er wetgeving: met de eerste Postwet in 1807 krijgen wij het alleenrecht op het verzamelen, vervoeren en bezorgen van post. In 1850 wordt in een aangepaste Postwet bepaald dat post een maatschappelijke functie heeft. De tarieven gaan met een derde omlaag.

Het vervoer wordt intussen steeds moderner en sneller. In 1844 sluiten we een contract met de spoorwegen voor het vervoer van post met de trein.

En de modernisering gaat door. In 1852 introduceren we, naar Engels voorbeeld, de postzegel. Dat scheelt tijd en kosten – de postbode hoeft niet meer aan de deur te vragen om een betaling.

Eind 19e eeuw, in 1897, bezorgen we ook in de Biesbosch. Een mijlpaal: heel Nederland ontvangt nu post.

Ontwikkelingen volgen elkaar op

Aan het begin van de 20e eeuw gaat het hard. Post vervoeren we nu ook internationaal per vliegtuig. In 1927 vliegt een Fokker F.VII, genaamd de Postduif, in 10 dagen naar Nederlands-Indië.

En in 1931 is de eerste sorteermachine een feit. Overigens wel uit nood geboren: de jaren ’30 zijn zware crisisjaren en we moeten stevig bezuinigen. Commerciëler werken is noodzakelijk. We krijgen de officiële naam PTT en voeren de eerste reclamecampagnes.

Na de Tweede Wereldoorlog start de wederopbouw. De post bloeit en het distributienetwerk verfijnt. In de jaren ’60 verwerken we de groeiende postvolumes in distributiecentra, die qua omvang steeds meer toenemen en in aantal afnemen.

In de jaren ’70 is de postcode een welkome toevoeging aan de ingewikkelde postprocessen. In 1980 breekt de automatisering definitief door, startend met de ‘optical character recognition’: geautomatiseerd adressen lezen.

De automatisering en nieuwe technologische snufjes, zoals de fax, brengen een verandering in de kijk op onze organisatie. We zijn niet langer alleen een maatschappelijk instituut, maar ook een bedrijf dat winst wil maken. In 1989 volgt de verzelfstandiging: van ‘Staatsbedrijf der PTT’ worden we ‘Koninklijke PTT Nederland’ (KPN).

De jaren ’90 zijn vervolgens een aaneenschakeling van verschuivingen: postkantoren worden zelfstandig (1993), KPN gaat naar de beurs (1994), we nemen het Australische TNT over (1996) en – vlak voor de eeuwwisseling – splitsen KPN en TNT Post Groep (TPG) in een telecombedrijf én een post-, express en logistiek bedrijf.

Het digitale tijdperk

Aan het begin van de 21e eeuw komen twee ontwikkelingen samen. Eén is de toenemende digitalisering, waardoor de hoeveelheid post rap afneemt. De tweede is de liberalisering van de postmarkt, waardoor er nieuwe postbedrijven bij komen. Steeds minder post dus, met steeds meer postbedrijven. In de beginjaren van de 21e eeuw reorganiseren we daarom flink. Onze naam veranderen we in 2006 in TNT Post.

De toenemende digitalisering pakken we voortvarend op door zelf met nieuwe diensten te komen. Vanaf 2005 bieden we bijvoorbeeld online facturerings- en directmaildiensten. Dat post en digitaal prima samen kunnen, laten we in 2009 zien aan de introductie van de QR-code in DM-acties, waarmee een bezitter van een smartphone direct naar een actiesite wordt geleid.

In deze vooruitgangsdrang vergeten we onze maatschappelijke functie, die we sinds 1850 officieel hebben, echter niet. In 2002 begint de samenwerking met het World Food Programme (WFP) en in 2007 richten we Planet Me op.

Onze twee grote divisies, Post en Express, groeien ondertussen steeds meer uit elkaar. In 2011 splitst TNT Express zich af, en gaan wij als PostNL verder.